Polski system ochrony zdrowia pozostaje niedofinansowany i niespójnie zarządzany, a poziom nakładów należy do najniższych w Unii Europejskiej. Mimo wzrostu wydatków nominalnych, brak długofalowej strategii, niestabilne finansowanie oraz nieefektywna struktura wydatków ograniczają realną poprawę wyników zdrowotnych. System wciąż koncentruje się na leczeniu szpitalnym, przy zbyt niskich nakładach na profilaktykę, opiekę ambulatoryjną i długoterminową.
Skutkiem są gorsze niż średnia UE wskaźniki zdrowotne, wysoki poziom hospitalizacji możliwych do uniknięcia oraz narastająca presja kadrowa i finansowa. Jednocześnie niewystarczająco wykorzystuje się dane, narzędzia cyfrowe i mechanizmy oceny jakości, mimo dużego potencjału innowacyjnego sektora zdrowia.
W obliczu wyzwań demograficznych i gospodarczych zdrowie powinno być traktowane jako strategiczna inwestycja w kapitał ludzki, produktywność i odporność państwa. Naszą odpowiedzią na te wyzwania jest „Dziesiątka dla Zdrowia” – zestaw kluczowych postulatów systemowych wyznaczających kierunek długofalowej polityki zdrowotnej w Polsce.
1. Zdrowie we wszystkich politykach
DZIAŁANIE: Zmiana przepisów prawa w zakresie standardu Oceny Skutków Regulacji (OSR).
Dodanie obowiązku oceny regulacji pod kątem wpływu na zdrowie publiczne.
2. Profilaktyka precyzyjna fundamentem zdrowia publicznego
DZIAŁANIE: Określenie minimalnego udziału nakładów na profilaktykę w ogóle wydatków
na zdrowie oraz zdefiniowanie źródeł jej finansowania i zasad alokacji środków.
- 5% wydatków na profilaktykę w ogóle wydatków na zdrowie w perspektywie do 2030 r.
- Utworzenie Funduszu Zdrowia Publicznego (FZP) zasilanego z przychodów z akcyzy
na alkohol i papierosy oraz opłaty cukrowej. Stworzenie FZP nie tylko uniezależniłoby
profilaktykę od bieżących problemów finansowych, ale również zwiększyłoby transparencję
finansowania i możliwość ewaluacji poszczególnych programów. - Utworzenie mechanizmów redystrybucji środków z FZP uwzględniających potrzebę tworzenie
interwencji o szerokim zasięgu odziaływania i ewaluacji skuteczności. - Rozwój innowacyjnych narzędzi i zwiększenie dostępności do metod, które pozwolą na dostosowanie działań profilaktycznych do indywidualnych różnic w genotypie, stylu życia i środowisku pacjenta, zwiększając tym samym skuteczność w zapobieganiu chorobom lub ich wczesnemu wykrywaniu.
3. Aktywny obywatel – aktywny pacjent.
DZIAŁANIE: Zwiększenie aktywności obywateli w trosce o własne zdrowie poprzez: powszechną
edukację zdrowotną w całym cyklu życia obywatela, czyli budowa kompetencji zdrowotnych,
wzmacniających zdolność do samoopieki i samoleczenia poprzez nowoczesne rozwiązania
cyfrowe zwiększające kontrolę nad własnym zdrowiem – Indywidualny Plan Profilaktyki w IKP
i skuteczne zarządzanie nim, promujące zdrowie.
W modelach ubezpieczeniowych warto premiować osoby angażujące się w działania
prozdrowotne (regularne badania, szczepienia, dbanie o aktywność fizyczną) poprzez bonusy
za prozdrowotne zachowania.
4. Ochrona zdrowia zorientowana na wartość zdrowotną
DZIAŁANIE: Wzmocnienie mechanizmów wiążących finansowanie świadczeń z efektem
zdrowotnym w oparciu o nowoczesny system data governance. Rozwój systemów płacenia
za efekt leczenia. Uwzględnienie w wytycznych dla sprawozdania rocznego z działalności NFZ
wskaźników jakości opieki odnoszących się do m.in. dostępności, skuteczności klinicznej, jakości
obsługi, jakości zarządzania. Tego typu mechanizmy motywują podmioty lecznicze do wdrażania
wysokich standardów, poprawy koordynacji i ciągłego doskonalenia procesów medycznych.
5. System opieki senioralnej jako inteligentna specjalizacja
DZIAŁANIE: Wdrożenie dodatkowego powszechnego ubezpieczenia pielęgnacyjnego,
dedykowanego opiece długoterminowej, które zdynamizuje rozwój rynku usług. Innowacyjne
modele flexcare zakładające wykorzystanie teleopieki, zdalnego monitorowania stanu pacjenta
(telemonitoring), a także łączenie tradycyjnych usług opiekuńczych z nowymi formami wsparcia
(np. asystentami społecznymi, robotami rehabilitacyjnymi). Dzięki temu seniorzy mogą dłużej
funkcjonować w warunkach domowych, zachowując wyższą jakość życia.
6. Kompleksowość i koordynacja opieki na rzecz zdrowia
DZIAŁANIE: Integracja POZ z AOS na rzecz rozwoju kompleksowej i koordynowanej opieki
podstawowej zorientowanej na prewencję i wczesną diagnostykę w modelu zarządzania
populacyjnego. Sieciowanie świadczeniodawców zaangażowanych w opiekę nad pacjentem
na ścieżce diagnostyczno-terapeutycznej poprzez nowoczesne narzędzia informatyczne oraz
modele opieki zorientowane na uzyskanie optymalnego wyniku leczenie oraz jego utrzymanie
w czasie.
7. Zapewnienie optymalnego poziomu nakładów na ochronę zdrowia
i wspieranie inwestycji na rzecz poprawy wydajności i bezpieczeństwa
systemu ochrony zdrowia
DZIAŁANIE: Zmiana algorytmu liczenia nakładów na ochronę zdrowia poprzez wycofanie
reguły T-2 oraz wdrożenie mechanizmów zapewniających płynność finansową NFZ. Skrócenie
ścieżki absorbcji innowacji przez podmioty lecznicze działające w kraju, poprzez przeniesienie
koncentracji płatnika z zasobów na efekt działalności. Zmniejszenie wymagań formalnych
w zakresie kadr i sprzętu na rzecz nowoczesnych, koszto-efektywnych rozwiązań
technologicznych (lekowych, nielekowych, organizacyjnych) optymalizujących procesy opieki.
Stworzenie wytycznych do oceny technologii opartych na AI.
8. Zrównoważone inwestycje w zdrowie
DZIAŁANIE: Redefinicja poziomu nakładów na zdrowie w kontekście wyzwań demograficznych
i epidemiologicznych oraz potrzeby zrównoważenia systemu i wzmocnienia jego odporności
na kryzysy. Rewizja zasad redystrybucji dochodów na zdrowie i jego alokacji. Zwiększenie
nakładów na profilaktykę i edukację zdrowotną oraz opiekę otwartą opartą na współdzieleniu
kompetencji kadr medycznych i wykorzystaniu nowoczesnych technologii. Stworzenie nowych
instrumentów fiskalnych finansujących zdrowie publiczne. Podjęcie działań na rzecz wzmocnienia
procesów alokacji kompetencji wśród regulowanych zawodów medycznych (lekarz, lekarz
dentysta, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta, farmaceuta, diagnosta laboratoryjny, ratownik
medyczny) oraz zawodów medycznych rejestrowanych.
9. Komunikacja społeczna dla zdrowia
DZIAŁANIE: Opracowanie strategicznego planu komunikacji zdrowotnej zorientowanej
na wielosektorowość, personalizację komunikacji z obywatelem/pacjentem poprzez
wykorzystanie szerokiego portfela narzędzi komunikacyjnych. Wymuszenie inwestycji
w profesjonalne działania komunikacyjne w ochronie zdrowia realizowane przez podmioty
sektora publicznego.
10. Cyfryzacja sektora ochrony zdrowia
DZIAŁANIE: Rozwój narzędzi cyfrowych i e-zdrowia sprzyjających organizacji usług, promocji
i skutecznej realizacji profilaktyki, komunikacji z pacjentem oraz ewaluacji i monitorowania jakości
i efektywności inwestycji w zdrowie. Elektroniczne rejestry kliniczne – pozwalają monitorować
wyniki leczenia, analizować dane epidemiologiczne w czasie rzeczywistym, co z kolei stanowi
podstawę do podejmowania decyzji o kształcie i finansowaniu świadczeń zdrowotnych. Analiza
Big Data i AI – systemy uczące się mogą wspierać diagnozę i leczenie, a także przewidywać
trendy zdrowotne w populacji i efekty wprowadzanych programów profilaktycznych