Czy system ochrony zdrowia stał się nową gospodarką w kampaniach wyborczych?
Jeszcze dekadę temu o zdrowiu mówiło się w kampaniach wyborczych raczej przy okazji. Dziś to jeden z filarów politycznych deklaracji i społecznych oczekiwań. Prześledziliśmy, jak temat ochrony zdrowia zyskiwał na znaczeniu w sercach, umysłach i… urnach wyborczych Polaków.
2015 – bezpieczeństwo ważniejsze niż zdrowie
W kampanii parlamentarnej 2015 roku dominowały inne lęki: kryzys migracyjny, bezpieczeństwo narodowe, gospodarka. Zdrowie? Pojawiało się, ale raczej jako dodatek niż konkretna propozycja. Kandydaci na prezydenta mówili o rodzinie, polityce zagranicznej, a system ochrony zdrowia pozostawał na drugim (albo trzecim) planie.
(Źródło: CBOS 2015, Analizy debat prezydenckich TVP/TVN/Polsat)
2019 – zdrowie wskakuje do TOP3 priorytetów
Coś się zmienia. Zaczynają się sondaże, w których Polacy mówią wprost: „system zdrowia nie działa tak, jak powinien”. Kolejki, brak lekarzy, przeładowane SOR-y. W rankingach najważniejszych spraw dla kraju zdrowie trafia do pierwszej trójki — obok edukacji i rosnących kosztów życia.
(Źródła: Kantar Public, CBOS, 2019)
2020 – COVID zmienia wszystko
Wybory prezydenckie 2020 odbyły się w cieniu pandemii. Dla milionów Polaków ochrona zdrowia przestała być „problemem systemowym”, a stała się codziennym doświadczeniem. Maseczki, szpitale jednoimienne, teleporady. Ochrona zdrowia wkracza do głównego nurtu debaty publicznej.
(Źródła: IBRiS dla „Rzeczpospolitej”, Kantar Millward Brown, 2020)
2023 – system zdrowia znów w centrum debaty
Kampania parlamentarna 2023 roku: Po raz kolejny – zdrowie w ścisłej czołówce tematów, które realnie poruszały wyborców. Aż 50% Polaków wskazywało system opieki zdrowotnej jako jeden z trzech najważniejszych problemów. Z jednej strony – brak personelu. Z drugiej – dramatyczny stan psychiatrii dziecięcej i niedofinansowanie szpitali.
(Źródła: Ipsos, Kantar, IBRiS, 2023)
2025 – wybory prezydenckie i zdrowie jako próba wiarygodności kandydatów
Kampania prezydencka 2025 pokazała jasno: zdrowie znowu jest na ustach wszystkich. Według badania Opinia24 dla RMF FM, 38% wyborców wskazuje poprawę ochrony zdrowia jako kluczowe wyzwanie dla prezydenta.
W debacie (23 maja 2025) kandydaci – Rafał Trzaskowski i Karol Nawrocki – spierali się właśnie o zdrowie. Trzaskowski mówił o zwiększaniu nakładów i skracaniu kolejek do specjalistów. Nawrocki – o przekazaniu większych kompetencji samorządom i decentralizacji systemu. To nie była marginalna wymiana zdań. To był główny temat debaty.
(Źródła: Onet: Co Polacy oczekują od prezydenta?, Infor: Zdrowotne propozycje kandydatów)
Co dalej? Zdrowie zostaje z nami
Niezależnie od tego, kto wygra wybory, jedno jest pewne: zdrowie przestało być tematem technicznym, a stało się sprawą obywatelską. Wyborcy nie chcą już tylko obietnic – chcą działań. I to właśnie ochrona zdrowia może być testem wiarygodności każdej ekipy rządzącej w najbliższych latach.
Charakterystyka Finansowania Ochrony Zdrowia
- Wydatki na zdrowie: W 2024 roku publiczne nakłady na ochronę zdrowia wyniosły około 190 miliardów złotych. Przychody NFZ z tytułu składek zdrowotnych wyniosły ponad 153 miliardy złotych.
- Podział wydatków NFZ:
- Leczenie szpitalne: 74,03 miliarda zł (47,2%)
- Podstawowa opieka zdrowotna (POZ): 17,51 miliarda zł (11,2%)
- Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS): 14,37 miliarda zł (9,1%)
- Refundacja leków: 24,93 miliarda zł (14,9%)
- Programy profilaktyczne: 433 miliony zł (0,27%)
Wady Organizacyjne Systemu w Polsce
- Skupienie na leczeniu: System ochrony zdrowia koncentruje się głównie na leczeniu, a nie na profilaktyce chorób.
- Niskie nakłady na profilaktykę: Tylko 0,5% wydatków kierowanych jest na szczepienia i programy profilaktyczne, co jest niewystarczające w kontekście potrzeb zdrowotnych społeczeństwa.
Problematyka Debaty Publicznej
Ograniczona debata: Dyskusja na temat organizacji i finansowania ochrony zdrowia toczy się głównie pomiędzy decydentami a przedstawicielami sektora zdrowotnego, co ogranicza szerszą perspektywę. Potrzeba szerszej debaty – ochrona zdrowia powinna być tematem międzypartyjnym, uwzględniającym różne aspekty polityki państwowej, aby umożliwić realną transformację systemu zdrowotnego.
Wnioski
- Inwestycje w zdrowie: Wzrost nakładów na profilaktykę oraz programy promujące zdrowy styl życia są kluczowe dla poprawy efektywności systemu ochrony zdrowia.
- Holistyczne podejście: Tylko podejście horyzontalne, obejmujące wszystkie kluczowe polityki publiczne, może przyczynić się do realnych zmian w systemie ochrony zdrowia w Polsce.